Logo figuurtje

Vari-Focus zet zich in voor een sterke, duurzame, sociale samenleving door bruggen te bouwen, verbindingen te leggen, initiatieven te nemen en te ondersteunen. Leefbaarheid is een breed begrip, maar gaat vooral over kwaliteit: een combinatie van sociale kwaliteit, ruimtelijke kwaliteit en economische vitaliteit. Ontwikkelingen zijn pas duurzaam als ze op alle drie fronten kwaliteit bieden. Er liggen enorme kansen op het gebied van leefbaarheid, mits we de sectorale benadering die we tot nu toe gewend waren verruilen voor een integrale benadering. En mits we focussen op kwaliteit in plaats van het oplossen van problemen. We moeten ook leren dwars denken: creatieve dwarsverbanden leggen tussen de vroegere sectoren. Daar valt de komende jaren veel winst te behalen. Letterlijk en figuurlijk.

Een integrale aanpak blijkt in de praktijk heel moeilijk, want decennialang hebben we de werkelijkheid om ons heen sectoraal benaderd en problemen vooral sectoraal opgelost. Zorgprofessionals losten onze gezondheidsproblemen op, verkeerskundigen onze verkeersproblemen, de politie onze veiligheidsproblemen… De overheid heeft zich lange tijd gemanifesteerd als de oplosser van maatschappelijke problemen. En maatschappelijke organisaties fungeerden als uitvoerders van deelproblemen. De samenleving is redelijk passief geworden, want werd verzorgd in de verzorgingsstaat.

Gaandeweg is de afstand tussen maatschappelijke organisaties en de samenleving steeds groter geworden. Overheid en maatschappelijke organisaties kwamen steeds meer los te staan van de (beleving van de) samenleving. Gebrek aan verbinding zorgde voor groeiend wantrouwen. Mensen ervaren deze organisaties steeds minder als van en voor hen. De roep om weer meer zeggenschap te hebben over eigen leven groeit.

Aansluitend bij deze trend maken overheden en maatschappelijke organisaties een terugtrekkende beweging en worden meer taken en verantwoordelijkheden teruggelegd in de samenleving. Met transities op het sociale domein, de zogeheten decentralisaties, komt er rap een eind aan onze vroegere verzorgingsstaat om plaats te maken voor de zogeheten participatiesamenleving.

Er staat veel te veranderen. Om met de woorden van Jan Rotmans, professor Transitiekunde, te spreken: we leven niet in een tijdperk van veranderingen, maar in een verandering van tijdperk. Rollen, taken en verantwoordelijkheden veranderen vergaand. Dat vraagt van alle betrokkenen dat zij oude kaders loslaten en zich oefenen in hun nieuwe rol. Dat gaat niet zonder horten en stoten. Bij veel overheden zie je juist een tegengestelde beweging: door verlies aan grip op de situatie, proberen bestuurders de grip te hervinden door te sturen op tijd en geld in plaats van kwaliteit. (Een goede indicatie voor de mate waarin overheden daadwerkelijk veranderen van een bepalende naar een dienstbare, faciliterende overheid is de manier waarop zij omgaan met aanbestedingen.)

Maar ook de samenleving moet groeien in haar nieuwe rol. Niet meer als eerste naar de overheid wijzen of gaan bij gerezen problemen. Eerst zelf proberen op te lossen. Maar ook: meer eigen verantwoordelijkheid nemen voor de eigen leefomgeving, je eigen leven en dat van anderen in je omgeving. In een geïndividualiseerde samenleving vergt dat een behoorlijke omslag.

Zowel overheden/maatschappelijke organisaties als de samenleving moet zich een nieuwe rol/houding eigen maken en zich daarin oefenen. Het is een leerproces voor alle betrokkenen. We hebben als organisaties en samenleving reflexen en patronen ontwikkeld die we niet gemakkelijk loslaten. Ze bieden ons namelijk ook een mate van zekerheid, houvast.

Vari-Focus wil ik alle betrokken partijen ondersteunen in het ontdekken en invullen van hun nieuwe rol en verantwoordelijkheid, verandering van perspectief, zowel op visieniveau (veraf) als praktisch in pilottrajecten (dichtbij). Een leerproces vraagt om continue afstemming tussen tussen visie/doelen en praktijk, tussen veraf en dichtbij. Vandaar: Vari-Focus.