Freek-de-Jonge2-933x1024

Gisteravond was de slotmanifestatie in de Oosterpoort van de door Freek de Jonge geïnitieerde actie ‘Laat Groningen niet zakken’. Mijn man en ik waren erbij. De aardbevings-problematiek houdt mij sinds ‘Huizinge’ van tijd tot tijd bezig, maar ook bespeur ik bij mezelf berusting, omdat het voelt als vechten tegen de bierkaai: logge instituten, immense belangen, onverschillige Nederlanders en eigenzinnige Groningers, die zich niet gemakkelijk laten mobiliseren. Geen hele kansrijke combinatie. Maar als een drukbezette cabaretier een week in zijn agenda inruimt om de Groningers een hart onder de riem te steken en landelijk aandacht te vragen voor de problematiek, dan moet ik er bij zijn!

Dus wij zaten daar, mijn man en ik. In een overvolle Oosterpoort. De sfeer was goed, de betrokkenheid groot. Ze kwamen allemaal voorbij, de mensen die ook de rest van Nederland verbindt met de aardbevingsproblematiek: Annemarie Heite, John Lanting, Groen Links tweedekamerlid Liesbeth van Tongeren, Nationaal coördinator Hans Alders, Jan Mulder, burgemeester Den Oudsten… Alleen onze commissaris van de Koning heb ik gemist, bedenk ik me nu. Terwijl de provincie een belangrijke speler is. Wat is daarvan de reden geweest?

Natuurlijk werd ook het Gronings volkslied gezongen. Uit volle borst. Daar kan het Nederlands elftal een voorbeeld aan nemen! Opnieuw trof mij de inhoud van het lied, dat geschreven is in de tijd dat mijn opa als ‘aarbaider dainde bie boer’. Het lied is geschreven door Gerhard Willem Spitzen, beter bekend als Geert Teis, de in Slochteren geboren zoon van een veenarbeider. In dit lied wordt zo treffend de volksaard van de Groningers beschreven: ‘Rustig waarkt en wuilt het volk’, maar ook: ‘Doar woont de dege degelkhaaid, de wille vast as stoal. Doar vuilt het haart wat tonge sprekt, in richt- en slichte toal.’

Vanochtend werd ik wakker met deze strofe van het Groninger volkslied én met het verhaal van John Lanting. Ik realiseerde me gisteravond dat ik nooit echt goed naar de man had geluisterd, die ook ik tot nu toe alleen kende van de TV-beelden, vastgeketend aan één van de vele NAM-installaties in onze provincie. Daar kon ik me niet heel goed mee identificeren. Maar, zoals Freek eerder deze week in een column onderkende, hij heeft gelijk! Deze man met ‘een wille vast as stoal’ verdient het wel dat er naar hem geluisterd wordt. En hij kreeg gisteravond van Freek de Jonge het podium.

Lanting riep zijn publiek op zich niet te veel te vergapen aan alle spiegeltjes en kraaltjes van de NAM, maar zich eens te verdiepen in de Rampenwet. Groningers die in Groningen willen blijven wonen – en dat wil ik – moeten weten dat de Veiligheidsregio een draaiboek klaar heeft liggen wat te doen bij een aardbeving van 4,3 op de Schaal van Richter al dan niet in combinatie met een dijkdoorbraak. Want als je in Groningen wilt blijven wonen, is de kans reëel dat je die meemaakt. Daar zijn alle deskundigen het over eens, schudt Lanting zijn publiek wakker. En als dat gebeurt, ben je je huis kwijt en zijn volgens de huidige wetgeving zowel de NAM als de verzekeraars niet verplicht om enige schade te vergoeden. Als gedupeerde Groninger ben je dan afhankelijk van de vrijgevigheid van de rest van Nederland en de wereld, waarschuwt Lanting. Poef.

Liesbeth van Tongeren, tweede kamerlid van Groen Links, beaamt dit. Zij komt al jaren in het verweer tegen het onrecht dat wordt veroorzaakt door olie- en gaswinning door de Shell, eerst in Nigeria, maar nu ook in Groningen. Zij constateert dat de regering in het gasdossier klem zit tussen de bevolking en het leger juristen van de Shell/NAM. Van Tongeren zet zich in voor de Groninger zaak, maar is zo realistisch om te zien dat één kamerlid nog geen zomer brengt in Groningen: alle partijen moeten hierachter gaan staan. Een flinke uitdaging als je bedenkt dat Van Tongeren zelfs in haar eigen groene partij niet de handen op elkaar krijgt voor een snelle afbouw van de gaswinning in Groningen.

Jan Mulder hekelde op de zijn bekende manier vooral de houding van het bestuur, die het allemaal maar laat gebeuren: niet alleen de aardgaswinning, maar ook de megawindmolens in Oost-Groningen en grote varkensstallen en windmolens stijf tegen de grens in Duitsland.

Hans Alders had de moed om op het podium te komen. Wat hij gezegd heeft, is mij niet bijgebleven, maar moedig vond ik het wel. Want dat sprekers en publiek wel klaar zijn met de door de NAM opgetuigde instituten waar Alders het gezicht van is geworden, was overduidelijk. Diverse mensen in de zaal konden hun emoties niet meer de baas of deden daar geen moeite meer voor. Ik hoop dat Hans Alders zijn conclusies trekt uit wat hij gisteravond heeft gehoord, zelfs als dat ten koste gaat van de inmiddels meer dan 250 gecreëerde banen. Ik denk dat Alders echt van goede wil is, maar polderen helpt Groningen niet verder. En met de grote instituten worden opnieuw mensen uit de regio afhankelijk gemaakt van de gaswinning.

Jan Rotmans, hoogleraar Transitiekunde, gaf tenslotte de opmaat voor het 9-puntenplan dat Freek de Jonge aan het eind van de avond presenteerde. Hij ziet een belangrijke rol voor Groningen weggelegd in de transitie van fossiele naar duurzame energie. Als voorbeeldprovincie: uit de slachtofferrol, in de voortrekkersrol! Alle woningen in Groningen los van het gas en energieneutraal. Technisch kan het. Is de wil er ook?

Ondanks de voelbare emotie was de avond niet zwaarmoedig. Daar zorgden Bert Visser, Arnold Veeman, rooie Rinus en Pe Daalemmer wel voor met hun intermezzo’s. De avond was ook bemoedigend. Boosheid en verontwaardiging zijn nuttig als je het weet om te zetten in een positieve actie, die het doel dichterbij brengt. Freek de Jonge heeft dat ons deze week voorgedaan. Hij heeft zijn hart laten spreken en vervolgens gedaan wat hij dacht dat goed en nodig was.

We kunnen wachten op anderen tot ze in beweging komen, het ze kwalijk nemen als ze het niet doen, maar we kunnen ook zelf in beweging komen, doen wat goed en nodig is en proberen anderen daarin mee te nemen. Dichtbij beginnen, binnen je eigen invloedssfeer. Freek de Jonge houdt mij als Groninger de spiegel voor: ‘als de onverschilligen in deze provincie er niet van doordrongen zijn dat de gaswinning tot de laatste (winstgevende) kubieke millimeter door zal gaan en zij misschien morgen aan de beurt zijn, wat valt qua solidariteit dan te verwachten van de rest van Nederland?’ Dus: eerst zelf in de benen, loskomen van het gas! Wie doet er mee? Het is hetzelfde lied als bij de soldaat van Oranje: ‘Als wij niets doen, wie dan?’

En het negenpuntenplan? Dat kun je binnenkort vast zelf vinden op het internet.

Freek de Jonge, hartelijk bedankt!